गंध

प्रत्येकाच्या काही आवडी निवडी असतात, त्या आवडी निवडींना कोणताच पर्याय उरत नाही तेव्हा ते 'हट्ट' होऊन बसतात. जी गोष्ट माणसाला एकत्र आणत असते ती गोष्ट प्रत्येकाला संसारा पासून पासून दुर नेत असतेच. त्यात सवयी आल्या, शौक आले, देव आले आणि दारुही आली. 

आपल्याला आपल्या घराला एक विशिष्ट गंध असतो तो पाहुण्यालाच जाणवतो आपल्याला जाणवत नाही. गंध चांगला असो किंवा वाईट पाहुण्याने त्या बाबत बोलायचे नसते.  त्याच प्रमाणे आपल्या घराला काही सवयी असतात, त्या आपल्याला दुसऱ्याच्या घरी गेल्यावरच जाणवतात... त्या मात्र बोलून दाखवायच्या असतात... पाहुणा म्हणून तो आपला हक्क असतो. 

ज्या घरात पाणी मागून घ्यावं लागतं  त्या घरातले एकतर खूप गप्पीस्ट असतात किंवा त्यांना आपलं येणं आवडलेलं नसतं...  

अनेकदा तर मी पाहुणा म्हणून त्यांना भेटायला नव्हे तर त्यांच्या घरी सिरीयल पाहायला आलोय असच त्यांचं मत असतं. एवढच काय काही काही घरात टीव्ही नसतो, ते पाहुण्यांना पळवायला त्यांना विचारलेले प्रश्न आणि आपल्याला येणारा घाम... जो खवचट नातेवाईकांना सामोरे जाऊ  शकतो तो जगातल्या प्रत्येक इंटरव्हिव्ह मध्ये पास होऊ शकतो. 

दुपारची वेळ आहे... जेवायला बोलावले आहे. 

"कुठून आणली मिठाई?  अमक्या कडून... अहो तुम्ही तमक्याची खाऊन तर पहा... तिच्यापुढे सगळे फिके." 

जेवायला बोलावणारा जेवण खाणाऱ्याला त्याच क्षणी याला परत कधीच बोलवायचे नाही हे मनोमन ठरवतो. आता दिलंय  ते खावं  ना, याच्या घरात साधा चहा लवकर मिळत नाही आणि मिठाई पण ब्रँडेड हवी. 

"तुमच्या घरी जेवायला बोलवाल तेव्हा त्या तिथूनच आणा बारीक मग मिठाई" 

"हो हो म्हणजे काय..."

जेवण खाणारा पण मनोमन यांना कधी जेवायला बोलवायचं नाही हे ठरवतो. आम्हाला द्या स्वस्तातले आणि आमच्या कडून महागाची मिठाई होय?

"अरे त्या त्या दुकानातूनच हे हे आणत जा, quality  मॅटर रे quality मॅटर..." असे मी माझ्या एका कॉलेजातल्या मित्राला सांगत होतो, पण तो मात्र हताश भावनेने म्हणाला त्यावर मी काहीच बोलू नाही शकलो. " ज्याच्या वाण्याकडे उधाऱ्या फुगत चालल्या असतात त्यांना शेजारच्या दुकानात कितीही चांगलं मिळत असलं  तरी नवीनच दुकान हुडकावे लागतात रे... तुम्हा श्रीमंताना नाही कळायचे ते". 

जिथे जिथे गरीब श्रीमंतांची दरी दिसत नसते तिथे दरी चा गंध असतोच. 

जिथे जिथे जातीवाद नाहीच असे वाटते तिथे तो गंध असतोच असतो. 

प्रत्येक जण एक सैनिक आहेच, फक्त कोणी वर वर आहे कोणी खोलवर आहे. असं मला वाटत. 

माझ्या लहानपणी आमचं मोठं घर शहराच्या उत्तरेत होतं पण माझ्या मॉम चे सगळे आवडते दालनं, कॅफेज, मित्र मैत्रिणी आणि नातेवाईक हे शहराच्या दक्षिणेत म्हणजे दुसऱ्या टोकाला वास्तव्याला होते. त्यामुळे सणवार, गाठी भेटी, कसली खरेदी ठरली की आमची स्वारी दक्षिणे कडे कुच  करत असे. डॅड, मॉम आणि मी... शहराच्या त्याच रहदारीच्या रस्त्यावरुन दर वेळी वेगळी अनुभूती येत. कधी कोणाला आता सारखे सांगून भेटायला जाणे वैगरे नव्हते पण ठरवून केलेली  शॉपिंग झाली की मॉम च्या आवडत्या रेस्टॉरंट मध्येच डिनर आणि मग गाडीत खरेदीच्या पिशव्यांना टेकू देऊन बसायचे काम माझे. तेव्हा डॅड चा खाली झालेला खिसा आणि भरलेल्या गाडीत हसतमुखाने घराकडे जाणाऱ्या रस्त्यात सगळं काही साजरा करणारी मॉम आणि ते सगळं मनात साठवत जाणारा मी. 

सुट्टीचा दिवस असला की घरचे काम पटापट करून, दक्षिणे कडे आम्ही निघायचो. अनेकांनी आम्हाला इकडेच का नाही घर घेत हे सुचवलं पण बाबांना इथेच आवडत असे. यावेळी मात्र मॉम ने हट्टच धरला... 

आईला महिन्यातून एकदा तरी रात्री icecream खाण्याची तलफ येई, ती त्या वेळी डॅड  समोर ज्या प्रकारे हट्ट करत असे तेव्हा मी स्वतः लहान असून असे हट्ट कधीच करू शकलो नाही. डॅड  ने ज्या सहजतेने रात्री मोटार मधून आम्हाला शहराच्या दुसऱ्या टोकाला फक्त बायकोला तिथलं  icecream  आवडत म्हणून नेला. त्याच सहजतेने आम्ही दक्षिण दिशेला गजबजलेल्या तरी आलिशान असे एक घर घेऊन राहायला देखील आलो. 

खरंतर डॅड ना गर्दी गोंधळ, घरात गलबला नको असत  पण मॉम ला सगळं तेच हवं असे.  आता मॉम मला घेऊन हवं  ते, हवं  त्याच्याकडे जात असे. आता उत्तर दक्षिण प्रवासाचा वेळ बराच वाचत होता. त्यावेळी तिला घरी काय करावे कळत नसे. तेव्हा माझा अभ्यास झाला की आम्ही दोघे बराच वेळ गप्प मारत बसत असू... बाबा मात्र आता कामात बरेच रमलेले असत. ती या घरात खुश होती, म्हणजे तशी ती कायमच खुश असत. सगळं आता जवळ आलेलं बहुदा त्याचमुळे की मॉम जग सोडून खूपच लांब निघून गेली. 

तिचे आवडते शॉप्स, कॅफेज, हॉटेल्स आता मला आणि डॅड  ला पाहवत नव्हते. मॉम गेल्या गेल्या जवळच्या परिचित आणि मॉमच्या आवडत्या दुकानां  पेक्षा आता अपरिचित दुकानात जायला जास्त ओढा वाढला...कारण ओळखीच्या दुकानदाराच्या प्रश्नांना आत्ता उत्तर देयचे मला धाडस नव्हते.  

याउलट आता कॉलेजात आल्यावर मॉमची आठवण आली की भर पावसात सुद्धा त्याच icecream शॉप ला भेट द्यावी लागते कारण quality मॅटर आणि आठवणी देखील. 

काही दुकानां मध्ये उधारी वाढली तर काय करायचे ते जग शिकवते पण काही ठिकाणी तिथे असलेल्या आठवणींच्या गंधा चे काय करायचे हे लहानपणीच कळाले होते.  

  

प्रसिद्धीखोर

प्रसिद्धीखोर

ज्यास नाही स्व सिद्धी

त्यास हवी कायम प्रसिद्धी

नेट पॅक स्वस्त झाला आणि सारेच जाणकार झाले. 

गल्लीत मुके आणि फेसबुक वर बोके... असे मिरवू लागले. 

कर्माने काहीही असले तरी सारे लिहिते झाले. कालांतराने कर्माने काहीही असले तरी ते अभिनेते, चित्रकार, व्यंगचित्रकार, नर्तक, पत्रकार आणि कट्टर कार्यकर्ता होऊ लागले. राजकीय पक्षच काय, आपला धर्म, आपलं ऑफिस, आपली शाळा आणि आपला छंद हाच इतरां पेक्षा श्रेष्ठ कसा हे मांडू लागले. त्यावर भांडू लागले. एका लेखका प्रमाणेच त्यांच्या या कलेला कोण पैसा देणार हे एक दिव्यच होतं. आपण मत मांडता मांडता कधी भांडायला लागलो... हे कळलं नाही पण फुकट व्यक्त व्हायला मिळालंय ना? मग ओढा की प्रसिद्धी. 

' आपण कायम चर्चेत राहावं ' ची चटक सर्वांना लागली. त्यासाठी वेगवेगळ्या युक्त्या आल्या... पण आपल्या बोलण्याने समाजात बदनामीचे देखील पडसाद पडणार याची कोणालाच जाणीव नव्हती. ज्याला यश, अपयश, कौतुक आणि बदनामी पचवता येते ती पचन क्रिया खरी.  प्रसिद्धी मिळाल्यावर तुम्ही हजारोंचा एक चेहेरा बनता तेव्हा तुमचा खरा चेहेरा न लपवता जगण्याची हिंमत नसेल तर... सोशल मीडिया आणि वर्तमानपत्राचे उंबरठे सतत झिजवावे लागतात कारण तुम्हाला जे लोकांसमोर आणायचे नसते ते आपोआप येत राहते मग ते लपवायला हे छाप, ते छापायला हे लपव... असे मृगजळ जगणे सुरू होते. 

या बिनबुडाच्या प्रसिद्धीखोर मंडळींनी राजकारणी लोकांना दैवत मानावे... ते त्यांनी घातलेले पांढरे कपडे आणि त्यांच चारित्र्य किती हुकुमतीने जपतात.  रोज टिकांची रंगपंचमी आणि घोटाळे उघड झाले तर होणारे वस्त्रहरण... यातून ते सहज बाहेर पडतात. या सगळ्यात मात्र कार्यकर्ते ऑन स्क्रीन भांडत बसतात. हे भांडण कधी कधी ऑफ लाईन ऑन ग्राउंड देखील रूपांतरित होतं. प्रसिद्धीखोर इथेही सेल्फी काढायला जाऊन मोबाईल थोबाडावर पडून घेतात. 

Freedom of expression सोबतच आता tension of separation हे घटनात्मक व अपघातमक वाक्य... अनेकांची झोप मोड ही आपण ' एक सत्य ' मांडलं की 'आपली' किती लोकं दुखावली जातील याचे गणित अजुनही लागत नसल्यामुळे उडाली आहे... त्यामुळे प्रश्न मंडण्या पेक्षा सणां च्या शुभेच्छा देण सोप्प. कारण १३० करोड मधून कोणाच्या भावना कुठे दुखतील सांगता येत नाही... आणि त्या दुखीला औषध कुठंय? टीका, समिक्षा तर दूरच पण साधी सरळ वळणाची comment देखील अनेकांना निरुत्तर करते. त्यामुळे पुरोगामी, प्रतिगामी आणि सध्याच्या इंस्टाग्रामी जगात... ' देश मरो अपना पेट भरो ' हे सर्वांनीच स्विकारले आहे. त्यामुळे सत्य घडामोडींना बगल देऊन आपणच आपले गुलाम होऊन राहिलो आहोत... यात प्रसिद्धीखोर अग्रेसर आहेत.

करोडो लोक रोज कश्या कश्यातून व्यक्त होतात पण सत्य मांडायची भूक कोणाला नाहीये. एखादा भुकेला असला तरी त्याला कोणी भीक घालत नाही. परिस्थिती अशी आहे की खरं बोलणाऱ्याला ना कोणी मदतीचा हाथ देतय ना आधाराचा खांदा. तरी हाच व्यक्ती गेल्यावर डोक्यावर उचलायला सारेच सरसावतात कारण मेल्यावर प्रत्येक माणूस चांगलाच असतो. 

सतत सोशल मीडियावर फोटो टाकने, मत मांडत राहणे प्रतिष्ठेचे ठरत असले तरी... ऑफ स्क्रीन कोण कसा आहे हे जगाला माहीत असतेच. गोड गोड बोलून सर्वांच्या आयुष्यात Trending राहिले की तुम्ही temperory सेलिब्रिटी होता... पण कधी तरी एकदा तरी सत्य मांडून पहा. 

कलाकारांना प्रकाश झोतात राहणे ठीक, आपल्या कलाकृतीला प्रसिद्धी मिळणे ठीक पण उगाच अंधारात उदबत्ती घेऊन अंधारलेल्या इतिहासातच उजेड पाडून स्वार्थ साधत राहणाऱ्या प्रसिद्धीखोर व्यक्तींना विचारावं वाटतं 

 ' तुमचं नेमकं दुखणं काय? ' 

- दुर्गेश विवेक निसळ

दृष्टिकोनच बदलला...

दृष्टिकोनच बदलला...

लँडलाईन वाजला की काही ठराविक मंडळीं पैकी कोणीतरी कॉल केला असणार हे लक्ष्यात येत. त्यात कस्टमर केअर, कॉम्पुटराईज कॉल, शेजारी किंवा म्हातारे आजी आजोबा आणि नातेवाईक. खरं तर असे कॉल नेमका  घरातील नको तो व्यक्ती उचलतो. त्यावर त्याला.नाही नाही ते ऐकावे पण लागते.

मागील वर्षी नोव्हेंबर मध्ये लांबच्या नात्यातल्या एकीचा कॉल आलेला. 

' हॅलो... कोण लंबोदर का?' एकदम उत्साहात. 

' हो... आपण कोण?' लंबोदर थोडं बिचकत. 

' विसरलास ना... तुम्हा मुलांना काय आता आठवणार... अरे मी अक्का बोलते आहे...' तिने थोडं खिदळत उत्तर दिलं. त्या हसण्यात आज तू बरा सापडलाय असा आव होता. 

' आई बाबा नाहीत घरी.' या लंबोदर च्या वाक्याला कानाडोळा करून तिने स्वतःच्या बोलण्याचा भडीमार चालू केला. 

' काय करतोय रे सध्या तू?'  बोलण्यात चिकित्सक पणा आणत तिने विचारलं. 

त्याच्या दुखत्या नसे वर बोट ठेवलं गेलं होतं. ओळखीतील अनेकांना माहीत होतं की तो गेट च्या परीक्षेची तयारी करतोय.

' काही नाही... अभ्यास बाकी काही नाही ' त्याने नाराजी चा सुर लपवत उत्तर दिलं. त्यावर अक्काने मात्र हो नाही काहीच न विचारता... तिचा मुलगा गणेश कसा आता विदेशात जाणारे त्याला किती जड पॅकेज मिळणारे. तू पण असच काहीतरी कर, भारतात काय ठेवलं आहे. या सगळ्या नंतर आई बाबांना सांग कॉल केला होता गणेश च सांगायला... काळजी घे. हे तिने आवर्जून सांगितलं.

या सगळ्याला लंबोदर फक्त हो हो तेवढंच बोलू शकत होता... अर्थात हा कॉल झाला हे तो काही घरी सांगणार नव्हता. 

कधीतरी नंतर. अक्का चा परत कॉल येऊन गेला. तेव्हा लंबोदर ने त्यादिवशी काहीच सांगितलं नाही हे उघड झालं. 

' विसरला असेल तो... पण तुमचे अभिनंदन. गणेश ला पण शुभेच्छा.' असं म्हणून लंबोदर ची पाठराखण झाली. 

खरंतर लंबोदर फर्स्ट क्लास मध्ये पास झालेला, गणेश धक्के खात खात... काही छोटे मोठे कोर्सेस करून तिकडे चाललेला. लंबोदर ला आधीपासून शासकीय कामात आवडत. भारतावर अफाट प्रेम पण पद मिळत नाही तो पर्यंत चार चौघात असे आत्मविश्वास कमी करणारे प्रसंग येतातच हे त्याला माहीत होतं. नातेवाईकांनी आपल्या ज्या विषयावर चर्चा केली नाही... ती आपली भक्कम बाजू समजायची. अश्या विचाराचा लंबोदर होता.

दुपारची वेळ. सर्वत्र शांतता. लँडलाईन खणखणला. आई बाबांच्या झोपेचं खोबरं होऊ नये म्हणून त्याने लगोलग उचलला.

' हॅलो... मी अक्का बोलतेय... लंबोदर का?' 

' हो अक्का मीच बोलतोय '. आता हीच काय नवीन? असा विचार त्याच्या मनात आला पण सध्या काळ वेगळा होता... ' काय झालं अक्का सगळं बरंय ना?' त्याने काळजीपूर्वक विचारले. 

' या करोना मूळे गणेश ची काळजी वाटते रे... तिकडचं सरकार काय मदत करणार पोराची? तिथे तर साधं अजून लॉक डाऊन पण नाहीये... तो इथे असता तर काळजी नसती.' ती बरीच व्यथित होती. 

' अक्का काळजी नको करू... मी सांगतो आई बाबांना तुला कॉल करायला...' त्याने जरा उरकत घेण्याच पाहिलं. 

' नाही रे... तुझ्याशीच बोलायला फोन केलेला. बरंय रे तू इथे आहेस. सर्वांची काळजी घेयला. तू आहेस तुझ्या आई बाबांसोबत... माझे तुला अनेक आशीर्वाद. तुला मनासारखी नोकरी आणि पद मिळो. उत्तम देश सेवा कर..' 

आता तिचा आवाज हेलवला होता. 

' thanks अक्का तू गणेश ची काळजी नको करू... कधीही कॉल कर. मी सांगतो आई बाबांना कॉल आलेला.' 

अक्काने यावर उत्तर न देताच कॉल कट केला. 

आरामात बसत. टीवी चा कमी केलेला आवाज परत थोडा वाढवत. चेहेऱ्यावर स्मित घेऊन तो बसला...

 दुपारच्या चहा पिताना ' लँडलाईन वाजला होता ना रे? कोणाचा होता?' आई बाबांनी विचारलं

त्यावर लंबोदर ने हसत उत्तर दिलं ' बदलेल्या दृष्टिकोनाचा'.

- दुर्गेश विवेक निसळ 

वाहन

लेखक - दुर्गेश विवेक निसळ.

प्रिय, 

MH16-2112

 कशी आहेस? तुला शेवटचं साईड स्टँड ला उभी केली की मेन स्टँड ला हेही आठवत नाहीये. वारुळात पाणी शिरावं आणि मुंग्या बाहेर पडाव्या तसं लोकांनी पुणं सोडलं. मीही त्यातलाच एक मुंगळा. शेवटचं... हॅण्डल लॉक आहे का तपासण्यासाठी केलेल्या स्पर्शा आधी आपण पुण्याच्या मोकळ्या रस्त्यावर चांगलेच बागडलो... ते मोकळे रस्ते परत मिळणार नाहीत. माझ्याकडे तुझा एक ही फोटो नाही म्हणून वाईट वाटलं पण तू फेसबुक वर देखील कुठे आहेस... त्यामुळे काही वाटेनासं देखील झालं.

तुझी आठवण येते, तुझी काळजी वाटते तुझ्यावर धुळीचा थर जमला असेल... पण आपल्या घरातील पुस्तकांवर आता धूळ राहिलेली नाही,आनंद वाटला ना ऐकून? तुझ्यावर कुत्र, मांजर घाण करत असतील... मी आलो की तुला चका-चक करेल. सध्या रस्त्यावर खूप कमी गाड्या आहेत... बिना परवानगी चालू असलेल्या गाड्या जप्त देखील होत आहेत. त्या पेक्षा आहेस त्या पार्किंग मध्ये सुखी रहा... घरातील आई बाबा दादा आणि त्यांच्या गाड्यांनी तुझी आठवण काढली... सध्या सुटलेले पोट आणि दुखणारे पाय तुझी सतत आठवण काढतात. प्रदूषण कमी झालेलं असलं तरी गच्ची पर्यंत चीच मजल शक्य आहे. 

स्वतःची काळजी घे, मी आलो की तू सुरवातीला कुरबुर करशील मला ठाऊक आहे पण मी तुला तुझ्या आवडत्या सर्व्हिस स्टेशन ला घेऊन जाईल, वॉशिंग सेंटर, पेट्रोल पंप ला आपण जाऊ आणि नंतर मग परत एकदा मस्त एका राईडला फक्त तू न मी. लवकरच येतो. पार्किंग मधल्या इतरांशी नीट वाग. सध्या कोणी पेट्रोल चोरी करायला येईल अशी शक्यता कमीच आहे. काळजी घे. ऑइल लिकेज कडे दुर्लक्ष करू नको. आम्हाला ही ओईली खायला मनाई आहे. काळजी घे. तुझी खूप आठवण येते.

तुझाच,

दुर्गेश

(चालक मालक)

Rubik's cube.

शहरातल्या अश्या भागात छोट्या छोट्या गल्ली-बोळात जिथे काय काय चालतं हे सर्वांना माहीती असतं पण कोणीच त्या कडे लक्ष देत नाही अश्या भागात... फॉर्मल शूज घातलेला भास्कर भरभर चालत होता. मध्येच थांबून चुकलेला रस्ता, योग्य ती दिशा पकडून चालू लागत होता. तिथल्या रहिवाश्यांनी त्याला आधी पाहिलेलं असलं तरीही त्याच्याकडे कोणी आपुलकीने बघत नव्हतं... पत्र्यावर उड्या मारणारी वानरं, भरलेल्या टाकीतून पडणारे पाणी, हापश्यातून उपसले जाणारे पाणी,  जोरात वाजणारे बिहारी गाणी, त्यात मिश्रित झालेले मराठी होम मिनिस्टरचं टायटल साँग... सगळा आवाज एक झालेला. 

'एक बरंय आवाजाला जाती नाहीत, नाहीतर अवघड झालं असतं', असा मनातच विचार करून तो निघाला. तेवढ्यात स्पोर्ट्स शूज घातलेल्या ३-४ गुंडांनी त्याला गाठलं. त्यातील एकाने त्याला असा मागून धरला की भास्कर कुठेच जाऊ शकत नव्हता...

नाकातून बोलणारा आवाज आला "कुठे निघालास रे..." भास्कर हा आवाज काही पहिल्यांदा ऐकत नव्हता पण प्रथमच त्यानेदेखील नाकातून बोलत... "छमिया ने तुला पाठवलं? अरे अरे काय तुला काही स्टेटस आहे की नाही स्वतःचं?"  भास्कर ने त्याला असा प्रश्न विचारायचं कारण हे की तो गुंड बराच मुरब्बी होता. अनेक खून, दरोडे, हाफ मर्डर करून त्याने समाजात दहशत पसरवली होती. तो खूप कमी बोलायचा. 

इतर गुंडांना देखील तेच वाटलं की या white collar ला फक्त आणायला या पराक्रमी बाबूंना आपल्या सोबत का पाठवलं असेल पण भास्कर चालाख आहे, हे सर्व इतर गुंडांना माहिती होतं. 

"ए स्टेटस ! ते काय नाय... गप  भाडखाऊ." त्यांच्यातील एक जण भास्करवर खेकसला. 

" ए छमीयाच्या कुत्र्यांनो मला तिच्याकडे घेऊन चला , मी गल्ली विसरलोय. लोकांना पत्ता विचारणार होतो पण म्हटलं येतालच तुम्ही वास घेत न्यायला... बरोबर होतो मी." 

"ए हरामी... जीभ कसली चालतीये आज रे तुझी भडव्या... काय पिऊन आला काय तू? हां?..." एक गुंड वास घ्यायला येतो तर भास्कर त्याला पकडलेल्या गुंडावर " ए सोडे... काय पळून चाललो का?" ओरडून कॉलर नीट करत बाजूला उभा राहिला. 

"काय बघताय काय कुत्र्यांनो..." भास्कर परत त्यांना डिवचला. या मोहल्ल्यात या गुंडांनी असा अपमान पहिल्यांदाच अनुभवला असेल... आपण जर आत्ता याला धडा शिकवला नाही तर आपल्याला कोणी घाबरणार नाही अशी भीती प्रत्येक गुंडाला असते ती त्यांना देखील होती पण आत्ता काहीच करायचं नाही असे आदेश होते. भास्कर आणि गुंडांमधला तणाव वाढत होता पण... कळत नकळत अनेक नजरा आपल्यावर आहेत असं गुंडांना वाटतच होतं पण मोहल्ल्यातील लोकांना याचं फार काही घेणं देणं नसत. 

"चाय गरम चाय" म्हणत एक लुकडा बनियन घातलेला मुलगा येऊन... सर्वांना कडे पाहून "जो झगडे करणे बाजू मे करो. क्या साला लफडा... चाय गरम चाय" म्हणत तो गेला.  गुंडांनी त्याला एका थोबाडीत गार केला असता... पण काही हालचाली करण्या आत तो पुढे गेला. 

"चल ना बघताय काय? आधी तुम्ही छमिया चे कुत्रे तर होताच आता बघा माझे पण झालात" भास्कर आज कोणत्याच बाबतीत कच खात नव्हता. या उपर त्याने हाथ समोर छातीसमोर घेऊन... जीभ बाहेर काढून कुत्र्यासारखी नक्कल करून सर्वांची चेष्टा केली. तरीही गुंडांनी काहीच केलं नाही पण त्यांचा राग वाढत चालला होता. 'आपल्या अड्ड्यावर गेल्यावर याच्या कडे बघू ' असे इशारे करून ते निघाले. 

छमीया म्हणजे under world चं मोठं व्यक्तिमत्व. वयाने ३६-४० च्या आसपास, 'छ्मीया' फक्त तिला तिचा नवराच म्हणतो... तिचं व्यावसायिक नाव 'साहेबा' आणि खरं नाव अजून वेगळंच, पण आज भास्करने हद्दच केली होती. तिला तिच्या लाडाच्या नावाने अनेक वेळा पुकारून... तिच्या लोकांची नाराजी ओढवून घेतली होती. हेच तिच्या नवऱ्याला कळाले तर तो भास्करचा जीव देखील घेईल. 

तिच्यासमोर तिचे गुंड अंतरावर उभे होते. टेबलावर भरपूर पैसे आणि भरपूर बंदुका होत्या. अनेकदा या अंधारलेल्या घरात  बंदुका चालत तेव्हा छान सोनेरी प्रकाश पडत असे पण त्या नंतर होणारा आरडाओरडा तर्फडणारा प्रकार जीवघेणा असत. 

" दार उघड बये दार उघड..." भास्कर भसकन दारातून आत शिरला... तिने त्याच्याकडे पाहून न पाहिल्या सारखं केलं. कारण ती त्याच्याकडे पाठ करुन tik tok video बनवण्यात व्यस्त होती. भास्कर येऊन सरळ सोफ्यावर बसत म्हणाला, " क्या छमिया? आज तरी जलील चौखट पर कोई नहीं?" खोलीत उभ्या सर्वांना हा खवचटपणा आवडला नाही पण साहेबा म्हणतील तेव्हाच त्यांना हात उचलता आला असता. 

"साहेबा... हा भेटल्यापासून असाच वागतोय. तुम्ही म्हणत असाल तर त्याचे हात पाय तोडतो आत्ता लगेच." नाकातून बोलणाऱ्या पराक्रमी गुंडाचे बोलणे पूर्ण होऊ पर्यंतच, टेबलावर असलेल्या बंदुका पायाने सरकवत " ए चल हात पाय दाब माझे... आणि काय गं छमिया किती अंधार केलाय... खिडक्या उघडा.  तिनी सांजेची वेळ... दिवे लावा लक्ष्मी येते घरी. चहाचं बघ रे गोट्या..." त्यातल्या त्यात एका टकल्या भरदार गुंडाला तो उद्देशून म्हणाला. 

आता तर सगळे चेकाळलेच पण साहेबा काही बोलेनाच म्हणून सारे शांत होते. “अरे जा की चहाचं पहा... चायला" भास्कर आळस देत म्हणाला. टकल्या गुंडा ने दातओठ खाल्ले पण काही बोलू शकला नाही आणि चहा आणायला निघून गेला.  

अचानक साहेबाने त्याच्याकडे वळून पाहिलं आणि मोबाईल मध्येच डोळे जमवून... " गळ्यात पट्टा घालून नोकरी करणारा, तू आज इतका कसा माजला रे?   काय रे ज्यादा शाणा जाला तू? आज कोणाचा हात आला का तुझ्यावर? कुत्र्या?... काल पर्यंत मॅडम मॅडम अन् आज...? माझ्या शोहरला कळलं तर..." 

भास्कर देखील बसल्या बसल्या त्याच्या मोबाईल मध्ये पाहत होता आणि तिचं बोलणं होण्याआधीच एकदम म्हणाला " मस्त... व्हिडिओ मस्त... छमिया लिपस्टिक जरा कमी लावत जा गं... मी नोकरी सोडली हां आणि काय कश्या ठिकाणी राहतेस... इतकं कमावते? जरा चांगली जागा घ्यावी... बरं एक काम कर टीव्ही चालुये का?  न्युज लाव" हात डोक्यामागे नेत तो आरामात बसला... सगळे हा प्रकार काय चाललाय पहातच बसले. इतर वेळी कोणाची मिजास होती या घरात असे वागण्याची... पण अचानक हे असं काहीतरी घडत होत की कोणालाच काही कळत नव्हतं. 

साहेबाने टीव्ही चालू केला. बातम्या लावल्या तर त्यावर 

"एका अज्ञात इसमाने बिलाल अजमल सैदला भर रस्त्यात काही मिनिटांपूर्वी जीवे मारलं... बिलाल अजमल सैद हा under world चा मुखिया म्हणून प्रसिद्ध होता." भास्कर झटक्यात उठून तिच्या हातातून रिमोट घेऊन टीव्ही बंद करून परत जागेवर येऊन बसला. 

"मीच मारलंय... माझं काही बरं वाईट करायचं करून घ्या" साहेबाला काहीच ऐकू जात नव्हतं. ती थक्क होऊन जागेवरच कोसळली. तिचे गुंड ना तिला सावरायला धावू शकत होते ना त्या भास्करला हात लावू शकत होते. एकंदरीत सगळं काही मंदावलं गेलं. 

"चाय गरम... ओ साब. अभी तुमको टीव्हीपे देखा... तुमने खून किया... आजका चाय मेरी तरफ से... आजसे तुम हमारा नया भाई." चहावाला बनियन घातलेला तोच पोरगा आला आणि बरच काही निर्णायक बोलून गेला... आता नवं राज्य सुरू झालंय असा भाव भास्कर च्या चेहर्यावरील हास्यात दिसू लागलं.

"अये छमिया... माझ्यावर कोणाचा हात नाहीये... आता मीच हात आहे." असं बोलून त्याने बंदुका आणि पैश्याचे गठ्ठे खाली पाडले. तिथे एक घोट घेऊन चहाचा कप ठेवला... एक नेलकटर टाईप चाकू ठेवला, त्याला रक्त लागलेलं होतं आणि मग रुबी क्यूबकडे पाहून त्याला बिघडलेले रंग एकसारखे करून सोडवून टेबलावर ठेवलं. अजून एक चहाचा घोट घेऊन, मागे रेलून बसला. 

साहेबाने हंबरडा फोडला होता. गल्लीतले लोकं टीव्ही पाहून पाहून घरा कडे बघू, वळू लागली होती. 

खोलीतले सारे गुंड त्याच्याकडे बघतच राहिले... एवढसा किरकोळ माणूस आणि असा daring ने वागू शकत होता? अमानुष वागू शकत होता? 

तेवढ्यात एका बंदुकीच्या गोळीचा आवाज झाला 

टेबलावरील चाकू आणि रुबी क्यूब हादरलं...

.................................................

पांडा सारखं जगायची ती हिच वेळ.

खरतर...हा असा अनुभव तसा कोणालाच नाही ना... सर्वांसाठीच ही पहिली वेळ. त्यामुळे सदैव" आमच्या वेळी..." असं म्हणून काहीतरी सुरू करणारे देखील गप बसले आहेत. त्यामुळे ३० पर्यंतच्या मंडळींना सुख आहे. 

तसं आजच तसं काही फार जड, अवघड, परखड वैगरे नाही ... निव्वळ मनोरंजन पर आहे.

 कारण एकंदरीतच खूप वेळ मिळाल्या मुळे माझ्या वाढदिवसाचा एक फोटो मला समोर आला आणि मी चकाकलो... कारण त्या वाढदिवसाला मी काय मागणी घातलेली हे मला चांगलं आठवत होतं.

  

२०१७ च्या वाढदिवसाला... अर्थात पारंपरिक डार्क फॉरेस्ट केक वरील मेणबत्त्या फुंकून विजावताना, तुम्हाला वाटेल की मी storya सोडतो पण... मला कधी तरी पांडा सारखं जगू दे असं निसर्गाकडे मागणी केली होती. मला पांडा मनापासून खूप आवडतो... भ्रमणध्वनी च्या पडद्यावर चित्रफितीत आणि छाायाचित्रात पहिला तेवढंच. तरीदेखील मांजर आणि कुत्रा या टोकाच्या पाळीव प्राण्यां पेक्षा... पांडा उत्तम वाटतो. तसं पाळीव प्राणी दुसऱ्या कडेच चांगलं वाटतं या मताचा देखील मी आहेच. 

तर खायचं... लोळायच... पडायचं... मस्त राहायचं आणि परत रिपीट करायचं. 

काय बाकी धर्म नाही व्यवहार नाही वाजले किती ची चिंता नाही उच नीच असा काहीच नाही... भूक, आळस आणि घरात राहायचं बास. 

नात्यातील कोणाचा त्रास नाही. 

सोप्पं म्हणजे मांजर, सिंह, वाघ या प्राण्यांचे जास्त तास झोपेचे रेकॉर्ड मोडा... तुमच्या कडे सिंह किंवा वाघ नसावा पण मांजर/बोका असल्यास तिच्या/ त्याच्या म्याऊवादाला आव्हान देऊन बिनधास्त झोपा... आणि सावकाश उठून त्यांच्याच स्टाईल ने आळस देऊन उठा. 

हत्ती सारखं खाव, उंटा सारखं पाणी प्यावं, माकडां प्रमाणे इतरांच्या डोक्यातल्या ऊवा काढत बसाव्या...

आपण zoo मध्ये आहोत असं समजून हवं ते करावं, पण रानटी व्हावं का?  यावर मी माणूस असल्यामुळे विचारच करत बसलोय... असो 

आज नवीन काय केलं हा प्रश्न आपल्याला कोणी विचारी नये अश्या प्रकारे आपण शक्यतो जगायचा प्रयत्न करावा...पण विचारलाच प्रश्न तर ते म्हणजे... 

वाचलं? हो वाचलं.

 काहीतरी बघितलं? हो बघितलं...

पण त्याही पेक्षा...काल रात्री ११ च्या आसपास झोपून... आज सकाळी ९ ला उठून १२ ला आंघोळ करून मराठी नववर्षनिमित्त ने (लिंबाची ढाळ न आणता) परत दुपारी ३ तास झोपायची ही हातोटी मला प्रथमच माझ्यात सापडली. 

डोळ्या खालील डार्क सर्कल घालवुयात... 

नवे स्वप्न पाहुयात म्हणून भरपूर झोपुयात.

अरे जमलं की...

Panda is my Spirit animal... घातलेल्या लोकांना हे दिवस नुसती चंगळ. मी तर तो शर्ट की टी शर्ट घेयचे देखील कष्ट घेत नाहीये.

घराच्या बाहेर तर सोडाच... बेडरूम पण सोडायचे कष्ट मी घेत नाही. तरीही कोणी काही बोलत नाही. आता यात काहीतरी negative टाकून... एक लेखक म्हणून कसा पठ्ठ्याने लिखाणाला ट्विस्ट दिला अशी शाब्बासकी सध्या उपयोगाची नाही. 

तरी सर्वांनी या गोष्टीचा म्हणजे आरामाचा लाभ घ्यावा... 

स्वतःचे मन सकारात्मक ठेवा... ते जमत नसेल तर तरीही झोपा... मला तरी असं वाटतं झोपल की काहीच negative नसतं त्यामुळे positive च असतं की सगळं.

मी पांडा प्राणी समर्थक...

जय जुमांजी

घरटी...

"हॅलो... साहेब... काही नाही... झालं का जेवण? आमचं नाही झालं.  ते धंदा पूर्ण बंद हाय... थोडे पैसे पाठवले असते तर बरं झालं असतं. धन्यवाद साहेब... हाच नंबर आहे. हातावर पोट आहे... धंदा चालू झाला की परत करेल मी साहेब. साहेब गुड नाईट.” एका झोपडपट्टीच्या तोंडाशी राहणाऱ्या आणि दाबेली विकणाऱ्या सुरपंत ने खोलीतल्या बायको आणि ३ पोरांचं पोट भरायचे नियोजन केले. 

मोबाईल वर मेसेज आला. पैसे आलेले... त्याने लगेच पिवशी घेतली, पायात चपला लटकवल्या आणि तडक निघाला. चालीत उगाच एक वेग होता पण हालचालीत मात्र तितकासा आत्मविश्वास न्हवता.

दुकानात जाऊन त्याने माफक राशन मागितलं... शेजारीच एक गृहस्थ कॉल वर बोलत होते. “हा baby... अजून काय हवं, कोक... घेतला, मशरूम... घेतला, ऑलिव ऑइल घेतलं, ब्रेड, एग्ज, चीज, बटर सगळं घेतलं.   काय? आज? वूड इट बी सेफ?... ठीके मी मेडिकल मध्ये जातो... इथून अजून काही हवंय?... ओके!  तू माहोल बनव, आज ते आपण last year घेतलेले ग्लास काढ आणि तुझ्या फ्रेंड. ने दिलेली तुझी आवडती वाईन. Aww आलोच मिस यू टू...” कायम देशो देशी सरहद्दी सहज ओलांडणारा यशवंत... आज वेगळंच आयुष्य जगत होता. त्याने जवळपास १००० च बिल सहज चुकतं करून, मेडिकल ची वाट धरली. 

मेडिकल मध्ये बऱ्यापैकी गर्दी होती... एक जण कानाला मोबाईल लावून, तोंडाला मास्क असलेला इसम चांगलाच जोर जोरात रडत होता. दुसऱ्या थरथरत्या हातात एक चिठ्ठी होती... बहुदा त्याच्या कडे पैसे असावेत पण डॉक्टर ने रुग्णाचा निकाल आधीच दिलेला असावा आणि शेवटचे प्रयत्न म्हणून हा ते लिहिलेली औषध घेयला आला असावा. 

खजील मनाने यशवंत  ने हवं होतं ते मिळवलं... घाई घाईत खिश्यात टाकावं तर नेमकं ते खाली पडलं. त्याच्याच शेजारी मास्क लावलेली एक महिला होती... ती बराच वेळ सनितीझर मिळवण्याची धडपड करत होती. तिने ते पाहून न पहिल्या सारखं केलं.  यशवंत शरमेने पळालाच...

" अहो मॅडम किती sanitizer नेताय तुम्ही... सकाळपासून ५ वी वेळ असेल तुमची... तुम्ही दुसऱ्या दुकानात जा बर आता.” मेडिकल वाला तिच्यावर खेकसला... कारण मास्क लावलेलं असलं तरी त्याने तिला ओळखलं होत. “ तुम्ही मला शिकवू नका... मला sanitizer हवंय म्हणजे हवंय. पैसे देते की मी... मला Ocd आहे मी तुम्हाला डॉक्टर च लेटर पण दाखवलं आहे." पण तिच्या वादा चां काहीच फायदा झाला नाही. ती त्या गर्दी तून मागे येऊन एका ठिकाणी बसली... “माय भूक लागली माय... आज खरंच २ दिवस झाले हाय काह नाह खाल्लं... पैसे नको खायला दे माय... सगळे मंदिर बंद दर्घे बंद... कोण दान धरम करेना माय...” तिच्या कडे एक भिकारी खरोखर काकुळतीने अन्न मागत होता ती त्याला काहीतरी घेऊन देणारच तेव्हढ्यात पोलीस व्हॅन सायरन वाजवत आली... “ काम झाले असेल तर निघा... गर्दी करू नका. ए भिकर्या चल निघ... ओ मॅडम झालं ना काम?  चला निघा..." भिकारी गेला आणि ती मॅडम पण गेली. 

पोलीस पुढे चालू लागले  "लोकांना कसली जबाबदारीच नाही वाटत. सध्या परिस्थिती काय, अपंनकर्तोय काय आणि च्यायला या चायना च्या... मादर्चोत साले. सगळं जग ढवळून काढलय... कधी नव्हे ते चायला सुट्टी मिळालेली, तिकीट बुक होते... जायचं होतं फिरायला दुबई ला... सगळं फिस्कटल. बायको कधी नव्हे ते चांगली वागत होती. बोंबल्ल सगळं. ए त्याच्या कडे घे रे... पिलाय वाटतं हा. काय रे... पिलाऐस का? जा की घरी... कुठून अलायेस? चल निघ हरामखोर... परत दारू पियुन दिसू नको. चल रे चालू दे गाडी... काय चायला एका चित्रपटात एक डायलॉग होता... साला दारू नही पिया तो स्पिरीट कैसे आयेगा शहर मे?... हा बघ कुठे चालला घाईत... जाऊदे जाऊदे... डॉक्टर होता वाटतं." 

“आईला कसला मोकळा रोड आहे.  पोलीस अशी मधून जायची... मध्येच ऊभ राहायची कधी सवय सोडणार काय माहित. आता कोणाचा कॉल आला?  'हॅलो बेटा... मी चाललो आता हॉस्पिटलला , डोन्ट वरी... आय विल बी फाईन... तिकडे काय परिस्थिती?... ग्रेट. आईला कॉल करा... चल. टेक केअर. बाय.' आज तर जोरदार काम असणार आहे. लेट्स सी... डॉकटरांना वर्क फ्रॉम होम नाही." 

डॉक्टर च्या समोरून कोणा मंत्र्याची गाडी गेली... म्हणजे तसा ताफाच होता. " साहेब... ओ साहेब... वहिनी साहेबांचा कॉल आहे. काय सांगू?". " दे मी बोलतो... हॅलो... हो जेवण झालय हो ठीके ठीके... हो चालतंय. काळजी नको. तुम्ही काळजी घ्या... हा चला ठेवतो." 

" पी ए... आपल्याला मास्क घ्या... तुमच्या वहिनी साहेब बोलल्या... तुम्ही पण मास्क लावा, टीव्ही वर पाहतेय मी तुम्हाला आणि का हो? तुमचा छोकरा येणार होता ना?" 

"भारतात आलाय... क्वरांटाईन झालय. तशी काही काळजी नाही पण जरा ताप न खोकला होता." 

" तुम्ही मला हे आत्ता सांगताय?   काही अडचण आली तर सांगा..." 

"हो साहेब धन्यवाद." 

" ड्रायव्हर अरे रस्ता मोकळा असला तरी... सावकाश चालवा. मेला असता ना तो." 

सुरपंत ने त्या मंत्र्याच्या अंगावर आलेल्या गाडीला चांगल्याच शिव्या घातल्या... तो तसाच तावा तावात घरी पोहचला. बायकोला अन्न शिजवायला सांगत... पोरां कडे वळाला. ते खिडकीच्या माळ्यावर एका चीमिनीच्या घरट्या कडे पाहत होते.  चिमणीने देखील या अचानपणे झालेल्या बदला मूळे घरट्यातच राहणे पसंत केले होते. 

घर एक प्राणिसंग्रहालय...

"घरा चां पार प्राणी संग्रहालय झालय"... विश्वनाथ कोणाला तरी कॉल वर सांगत होते. मागून ५ वर्षीय सारा... भरपूर झालेला पसारा आता तिच्या भावावर नेमबाजी ची प्रॅक्टिस म्हणून फेकत होती. तिने नेमबाजीत जाऊ नये. तिचा भाऊ वरद तिचा चुकलेला नेम एकदम बरोबर आहे, असे वाटायला bat घेऊन मारत होता. म्हणजे घरात जमिनी पेक्षा हवेत अनेक गोष्टी जागा बदलत होत्या. 

"आमच्या हिने तर पोथ्या चां वाचून वाचून चोथा केलाय... बर एखादीला इतक्या वेळात पाठ तरी झालं असतं पण नाहीच." विश्वनाथ अजूनही कोणालातरी कॉल वर प्रसंगाचे वर्णन करत होते. सारा आणि वरद च्या धिंगण्यावर त्यांची आई ओरडत होते. त्यांच्यावर कोणी ओरडल की आमची रॉकी भुंकत सुटते... 

तेवढ्यात बेल वाजली. सारा आणि वरद ची आई दारा कडे टॉवेल, पाणी, साबण घेऊनच धावली. श्रीकांत आला... भरपूर स्वच्छ झाल्यावर त्याला आत घेतला... मग त्याने आणलेल्या सर्व वस्तूंना फवारला... बॅग, बेल्ट, वॉलेट, अंडी,ब्रेड आणि लॅपटॉप वर फवारणी झाली. मग तो तिला  तुला कशी अक्कल नाही सांगत होता आणि ती त्याला तुला कसं काहीच कळतं नाही हे सांगत होता. 

“झालं यांचं चालू...” विश्वनाथ ची कॉमेन्ट्री चालूच होती. 

तेव्हढ्यात श्रीकांत चा दुसरा भाऊ एक नवी कोरी भयावह कविता घेऊन आला... रॉकी देखील त्याला टाळू लागला. कवी मुलाची मुलगी मध्येच सेल्फी काढत होती, कोणाशी तरी व्हिडिओ कॉल करत होती, तिचा भाऊ pub g खेळत होता... आतून कवी ची बायको आली आणि त्याला भरपूर काहीबाही असमंजस बोलून घेऊन गेली... तिचं नाव नेमकं कादंबरी आहे... ती काय बोलते तिलाच माहीत. 

सगळ्याची कमीच होती तर त्यावर टीव्ही एकपात्री प्रयोग करत होता... त्याच्याकडे पाहून कोणी काही प्रतिसाद देईल की नाही याचं त्याला घेणं देणं न्हवत. घोकून घोकून पाठ करायला लावलेले भाषण जसा पहिली दुसरीत ला पोरगा श्वास न घेता बोलत सुटतो तसलच काहीसं होतं. 

कादंबरी ची बहिण शेजारच्या खोलीत होती. तिने स्वतःच्या  हाताचे, पायाचे नखं... मग बहिणीचे, मग सारा, वरद, श्रीकांत चे हाता पायाचे नख रंगवले. पोथी वाचणाऱ्या आजीने देखील पाय पुढे केले. मग हाथ पुढे केले. विश्वनाथ पण कॉल वर बोलता बोलता... नखं रंगवून घेतले. कवी काका कडे ती गेली नाही आणि रॉकी तिच्या कडे शांतपणे थांबली नाही... आता ती स्वतःचे डोक्याचे केस रंगवत आहे, आता याचा प्रयोग कोणावर होईल याची चिंता सर्वांना आहे. 

"मी तर तसाही कुठे बाहेर पडत नाही... आता तर कुठे जायची सोयच नाही." विश्वनाथ मोबाईल ला चार्जर लावून बोलू लागले. 

कवी काका चा एक तिशी आसपास चा मुलगा आहे. तो स्वयंपाकघरात काय बनवत असतो कळत नाही पण त्याच्या विष प्रयोग सर्वांवर होतो. सतत किचन मध्ये तो कोरोना ची लस बनवत आहे असे विश्वनाथ कॉल बर सर्वांना सांगत आहेत. 

सगळ्यांची चाव चाव वाढत चालली होती म्हणून "चल मी ठेवतो." असे विश्वनाथ बोलले आणि कॉल ठेवता ठेवता असे काय जोरात शींकले की सगळे स्तब्ध झाले. सर्वांच्या माना त्यांच्याकडे वळल्या... सर्वांनी रुमाल, मास्क लावून घेतले. रॉकी तर अतल्या खोलीत पळूनच गेली. 

विश्वनाथ शरमले... सगळे शांत राहिले. 

फक्त टीव्ही ची अखंड बडबड चालूच होती. 

कोडीच्या...

रुबिक्क्युब सारख्या गोष्टीचं कोड सोडण्यात आपण किती रमतो. जीवाचा आटापिटा करून सगळे रंग एक बाजूला अनाण्यासाठी झटत असतो. वेळ लागतो, डोकं चालणं बंद होतं. तेव्हढ्यात कोणी एक जण आपल्याला हिणवत ते हातातून घेऊन वाकड तिकडं करून ते कोड सोडवून देतो. 

आपण त्या कोड्या कडे बघत राहतो. सोडवलं गेलेलं प्रत्येक कोड आपल्याकडे बघत कुष्चीत हसत आहे असं वाटतं, आपण ही त्याकडे पाहून हसावं. 

शब्दकोडी सोडविणारा म्हातारा हमखास बस मध्येच सापडतो कारण आयुष्याची कोडी सोडवलेला माणूस शक्यतो सगळं सोडून निवांत घरी बसलेला असतो किंवा रिटायर झाला तरी अतिरिक्त कामे घेऊन विमानाने प्रवास करत असतो... विमानातून प्रवास करणाऱ्या मंडळींच्या चेहर्यावरील भाव मात्र कोणत्याही कोड्यां पेक्षा कमी नसतात. हा प्रवासी हवाई सुंदरी कडून पाणी मागणार नाही असे वाटत असेल तर तो पाणीच काय, सर्वात महागडा व बेचव जिन्नस घेतो आणि आपल्याला ऑफर न करता रीचवतो. त्याहून गम्मत म्हणजे अशी की शब्द कोडी सोडवू शकणारा बस मधील प्रवासी त्याच्या इतका मोठा, सुंदर शब्दकोश असून देखील... कोणाशीच बोलत नाही आणि एखादी अडाणी म्हातारी एकदा का बोलायला चालू झाली की थांबत नाही. 

फेसबुक मध्ये युट्यूब च्या झालेल्या अतिक्रमणाने भरपूर प्रमाणात अंगठ्याच्या वाटेत व्हिडिओ येतात... त्यातच एक मस्त कलंदर, कुलूप आणि चावी च्या कोडी सोडवण्यात धन्यता मानतो. जगातून कुठून कुठून हे असे काहीतरी कड्या कुलूप गोळा करून, मिळवून, विकत घेऊन... ती कोडी सोडवून जगाला दाखवतो. काही मिनटात तो ती कोडी सोडवितो आणि ती महागडी वस्तू निरुपयोगी करून टाकतो. त्याच्या  घरात लहान मुलांना मस्त करमत असेल . 

सुडोकू नावाचा एक खेळ असतो... जवळपास खेळच म्हंटला तरी चालेल. अजूनही शब्दकोडी प्रमाणेच अनेक लोकं हे आकड्यांचे खेळ रंगवताना दिसतात. अनेक मध्यम महागड्या हॉटेल्स मध्ये आपण ऑर्डर केलेली डिश आपल्या समोर येऊ पर्यंत हा विरंगुळा पुरवला जातो पण गम्मत म्हणजे आपल्या कडे पेन असला तरच आपण त्या भानगडीत पडतो. 

शाळेत असताना आपल्याला रसायनशास्त्र इतका विस्तृत करून सांगतात की त्याची डोक्यात कोंडी होते. Chemestry शिकायची असेल तर science बेस असलेली कोडी नक्की सोडवावी. Practical करण्यापेक्षा हा भाग खूप सोप्पा आणि आळस प्रिय लोकांना सुख आहे. 

त्या नंतर येतात mpsc upsc मध्ये विचारले जाणारे प्रश्न जे खरोखर कधी विचारले जातात की नाही हे पाहायला आपल्याला बरच काही दावा वर लावावं लागतं. जो upsc आणि mpsc करणाऱ्या मंडळींना कोणी त्रास दिला की ते असली कोडी त्यांना फेकून मरतात. 

Facebook आणि whats app वर येणारी कोडी तर भलतीच भारी असतात. ईमोजी वरून नावे, गावे आणि चित्रपटाची गाणी ओळखावी लागतात. काही कोडी आपल्याला सोडवता आली नाही तर जग जाहीर हार मानावी लागते त्याचसोबत अजून काही बाकी शोधून त्यांना त्यात गण्डवावं लागत.

सर्वात मजेशीर कोडी म्हणजे ग्रहांची. भारतीय मंडळींना जन्मपत्रिका, कुंडली हे कागदपत्र काही नवीन नाहीत. लांब राहून जवळीक साधायचे प्रमाण नातेवाईकांनी या ग्रहांकडून शिकलेले असावे. या ग्रहांची कोडी सोडवतो एक जण आणि निभवतो एक जण. सोडविणारा आणि निभावणार या दोघांना एकमेकांना कसं काहीच कळत नाही... हेच दाखवायचं असतं. कुंडली मधील चौकोन की काय असतं ते... त्यात काहीच नसून कुठून त्यांना ग्रह दिसतात काही कळत नाही. असो! 

अनेकदा आपण गुंता आणि कोडी यात गफलत करतो. कालांतराने गुंता सोडवण्यात आपण माहिर होतो आणि चटक लागून आपणच गुंता करून त्याला सोडवण्यात धन्यता मानतो पण कोडी तशी नसतात... ज्याला हे समजले त्याने आयुष्याचे अर्धे गुंते आणि कोडी संपवलीच समजा.

शब्द, अकडे, चित्र, रंग, माणसं सगळेच अडकतात आपल्याला त्यांना सोडवायला जायलाच हवं ना? 

Call on the road

'लाल शाईने टीचर ने केलेला शेरा लहानपणी किती टोचायचा आणि आता बघ तर...कॅलेंडर मध्ये लाल शाईतल्या तारखा खूप सुखद धक्का देऊन जातात'.

तेव्हाच आतुरतेने वाट पाहिल्या जाणाऱ्या लाल सिग्नल चा रेड सिग्नल म्हणून रंगांतर झाला आणि इशारा मिळताच गर्दी हल्ली आणि विचारांच्या ट्रेनने रुळ बदलले.

'चार वेळा केलंय मेलीने... काम आपण करायचं आणि बॉस पुढे नाव यांचं... नकोच वाटतिये ही नोकरी मायचा टन्ना' “ए बावळट... असं कुठे मध्येच थांबतो, ओ काढा की तिकडून... जाऊद्या". ' लहानपणा पासून चायला... काम आम्ही करायची, कौतुक मात्र दुसऱ्यांना... आई बापाला नाही जमलं... समाजा कडून काय अपेक्षा ठेवावी?' 

“अरे चल की बाबा.... मुक्काम करतो का आता?"...' कौतुक तर त्या अत्याच्या मुलाचं आहे राव, सबमरिन मध्ये काम करतो, महिना महिना खोल पाण्यात... तिथे रेंज असते की नाही विचारायचं राहीलच, घुसमटत असेल पण नक्कीच इतक्या खाली, बॉस वाईट वागला तरी दोघं समोरच असतील, त्याच्या मुलाच्या बारशाला जायचच आहे म्हणा तेव्हा विचारूच. कोणाचा कॉल आला आता?'... “हॅलो हा... येस सर... ठीके ठीके..." 

'वाटलं... मस्त आता घरी जाऊन आराम करावा,. लावलच काम मागे.' अजून एक सिग्नल लागला. सगळं स्थिर... अस्थिर होण्यासाठी, पुढे जाण्यासाठी... परत घरट्यात स्थिर होण्यासाठी. लालचा सिग्नल हिरवा झाला... 

कॉल आला. ‘चायला बरोबर सिग्नल ग्रीन झाला कीच कॉल येतो’. “हॅलो बोल बेटा... येतेच आहे मी. दादाने मारलं तुला? अगं मग तू पण मार त्याला... रडायचं काय त्यात. मी सांगते हा त्याला अशी मारा मारी करायची नाही म्हणून. बाबा आले? बर बर येतील येतील... ठेवू मी?”... ‘जुळे झाले आणि आयुष्याचं एक वेगळाच अध्याय चालू झालय... शाळेत २ चां पाढा शिकले आणि आता संसारात आई झाल्यावर उपयोगी आलं... तरी हिरपा सोबत लग्न झालं असतं तर वेगळीच मजा आली असती, हॉमोग पण काही वाईट नाही... पण मिश्री वापरतो यार!' 

”हॅलो... बोल ग... कसकाय आठवण मैत्रिणीची? जाऊयात की... एकच तर व्यसन हो मैत्रीण आपलं... उडूवू पैसे भरू कपाटं... चीचो ची तब्येत बरीये, आत्ताच भावाने wwf खेळून झालय भईनी सोबत, भेटुयात मग... ऑफिस च काय चालूच आहे... काम करो क्रेडिट की अपेक्षा मत राखो... तुझं काय? सासू कोणाकडे आहे सध्या... घेऊन जा म्हणा, जाऊदे.... भेटू आपण, हे काय पोहोचलेच आहे. चल ठेवू का? बाय.” 

‘बिचारी... आयुष्यात इतके दुखः आहेत तरी खुश आहे. आता पोळ्या करायच्या, नाही आधी ईमेल करायचं... जाऊदे पोळ्याच करू. काम काम तरी किती करायचं? आता या लिफ्ट का काय झालं?' “हॅलो... अहो आपल्या वॉचमेन ला कॉल करता का?... लिफ.. काही नाही काही नाही झालं झालं... लवकर या. वाट पाहतेय... असच, काय लाडात बोलू नाही शकत का? Awww... आले मोठे. या लवकर... हे काय बेलच वाजवतेय ह्म्म... ये रे लवकर... बाय" 

.................

2020

माझं ठरलंय...

( मी माझं मला... असं सगळं काल्पनिक आहे.)

आज ११ जानेवारी २०२०. तब्बल १० दिवस खर्ची गेल्यानंतर नंतर... या वर्षी काय करायचं आणि काय करायचं नाही हे... माझं ठरलंय.

त्यात सर्व प्रथम... आपल्याला काय करायचं आहे आणि काय नाही हे एका कागदावर लिहावं, कारण २० डिसेंबर २०१९ पासून अशी यादी मी मनात ठेवली आणि ती मनातच हरवली... त्या नंतर आज काय तो मुहूर्त लागलाय.

जिम, व्यायाम, सूर्यनमस्कार, जोर बैठका... वैगरे वैगरे मध्ये तन, मन आणि धन गुंतवायचे हे २००७ पासून मी ठरवत आलेलो आहे पण शरीर फुगत जातं तेव्हा पाकीट अशक्त आणि पाकीट भरलेलं तेव्हा शरीराचं कोण ऐकतय?  नववी मध्ये असताना विश्वास नांगरे यांचे व्हिडिओ पाहून एकदाच पहाटे ३ वाजता उठून अभ्यास केलेला... त्या सकाळी झालेली सर्दी मला दहावी पर्यंत पुरली. दहावीत सकाळी ५ ला उठायचा खटाटोप अजूनही चालूच आहे. पहाटे उठून मनात येणारे विचार अगदी जीव घेतात, त्यात अभ्यास काय होणार? त्यापेक्षा उशिरा उठलं की मनात प्रसन्नता जाणवते... अभ्यासच काय डायरेक्ट परीक्षा सुद्धा द्यावी वाटते. त्यामुळे व्यायाम आणि सकाळी उठणे यावर मोठ्ठी फुली.

शरीराला त्रास देयचा नाही असं ठरवलं की जिभेवर ताबा ठेवावा लागतो. आमचे मात्र खाण्याचे चोचले मुळीच नाहीत... पण फ्रिज मध्ये फरेरो रोशेर कायम असतं. खिश्यात काजू असतात, कोणत्या शहरात काय न कसं न कधी कोणता जिन्नस उत्तम मिळतो हे बदाम न खाता लक्ष्यात राहतं पण जिभे वर ताबा ठेवावा लागतो तो बोलण्याचा... कारण आम्ही खरं बोलतो . खरं बोलणाऱ्याचे दुश्मन हजार. खोटं अपल्याचाने बोललं जाणार नाहीच... त्यामुळे कमीच बोलणे उत्तम. हे या वर्षी करायचं यात लिहिलं.

माझा धंदा लिहिण्याचा, विचार म्हणजे भांडवल आणि शब्द म्हणजे कारागीर... पण अनेकांचे त्यावर ४४२३ सल्ले देऊन झाल्यावर “मला तुमच्या फिल्ड मधलं काही कळत नाही पण जे वाटतं ते बोलते/बोलतो" हे वाक्य नित्याचेच. त्यात आजकाल मी पण लिहिते/ लिहितो बरका... असं एक शेपूट पण लटकत असतं. अश्यांच्या संगतीत असताना तुम्ही जे सांगितलं तेच वेद सांगतात, उपनिषद तर यावरच आहेत... वाल्मिकी काय वेगळं नाही बोलले, अहो आपले रामदास तर हेच दिट्टो शब्द लिहून गेलेले. माझ्या चहा सिग्रेटची सोय होते आणि कधी कधी रात्रीची पार्टी देखील. (लेखकांना आपलं ऐकवायची पण फी द्यावी लागते आजकाल... जगात काही फुकट नाही.) तर ही फी आपण टाळत आलो पण आता ती घेयची ... बास आता ठरलच.

मोबाईल पासून लांब राहणं फार काळ टिकत नाही...
आणि उशिरा पोहोचणं जमत नाही. त्यामुळे मनगटातील घड्याळ काढून... सतत मोबाईल पाहणे आणि त्यानिमित्त हातात मोबाईल घेऊन दुसरच काहीतरी पाहत बसणे आणि अरेच्च्या टाईम तर पहिलाच नाही म्हणून परत खिशातून मोबाईल काढणे... यात बराच वेळ जाऊन पोहोचायच्या ठिकाणी उशीर होईल. असा एक उपक्रम या वर्षी करणार आहे.

सल्ले घेणं याबाबत तर वर तपशील झालाच पण सल्ले देण्याबाबत... एक संकल्प मी करू इच्छितो, तो आहे... नसत्या भानगडीत पडू नये OR सरळ टोकाची भूमिका मांडून मोकळं व्हावं. त्यात होतं असं की गाडी चालवताना वळायची वेळ आली की मागे बसणारा फक्त उजवी कडे वळायला सांगतो आणि मी होतो confuse, अश्या माझ्या उजव्या डाव्या चा प्रॉब्लेम मोठा आहे, त्यामुळे कोणी उजवे आणि डावे याविषयी वाद, देगफेक जाळपोळ, बायका असल्यास जिंज्या उपटने अश्या प्रकारे संवाद साधत असले की मी जागेवरच थांबून घेतो. भारत देश इतका left right left right करतो पण माझ्याच सारखा जागेवरच आहे... त्यामुळे सल्ला देण्याबाबत  नसत्या भानगडीत पडू नये.

एखादी गोष्ट फोर जी (4G) पेक्षा फास्ट पोहोचवायची असेल तर... त्या गोष्टीच्या आधी मी “फक्त कोणाला सांगू नको हा" हे वाक्य चीट कोड सारखं वापरायचे ठरवले आहे.
त्यात नातेवाईक... बिनबुडाचे मित्र यांना तर विशेष चीट कोड आहे... त्यांना काही सांगितले की संगणाऱ्याची पाठ वळू पर्यंत तो संदेश दुसऱ्याला गेलेला असतो. याच बरोबर मला कोणाच्याही good books मध्ये राहायचं नाही... कारण मी "चाटे" कोचिंग क्लास ला नव्हतो.

डोळ्यांना एखाद्याचे फक्त नाव वाचायची सवय लावत आहे.
ओठांना फक्त नाव सांगायची सवय लावत आहे.
मनात संकट काळी देवा पेक्षा... मदत करणाऱ्या मित्राचा नंबर पाठ करण्याचा मी अनुग्रह घेणार आहे. कोणी माझी जात विचारली तर सरळ idea, airtel, jio असे सांगून... काय तुमच्या जातीला आहे का रेंज असे बिनधास्त विचारणार आहे. राजकारण करण्यासाठी, कळण्यासाठी... माझं पोट भरलेलं नाही पण डोक्याला खाज आली की खाजवत राहायचं... उगाच झेंडा वंदन करायचं नाटक उभ करायचं नाही.

माझे होते नवते ते छटाक तत्व आता मी बाजारात ' चुलीवरची तत्व' म्हणून विकायला काढणार आहे.
कारण नोकरी आपल्या कडून होईल की नाही... हा प्रश्न माझ्या मनात आता अपक्ष उमेदवार म्हणून उभारहून सत्ता धारी पक्षाला पाठिंबा देत मंत्रिपद घेऊन कोट्याधीश होण्याच्या मार्गावर असून ईमेल ने पाठवलेले resume योग्य पत्तावर पोहोचत आहेत की नाही कळत नाहीयेत. तर यावर, कोणाचाही विचार न करता... मनाला येईल असं वागण्यात जी मजा आहे ती. 'नाही मी करणार नाही' या पेक्षा 'हो मी करतो... आणि मी विसरलो' या flexible असण्यात आहे.

खूप वाचायचं... जमेल तसं लिहायचं. २०२० चा अजेंडा असा आहे... वरील प्रमाणे माझं ठरलंय. दुसरं म्हणजे या ब्लॉग ची शंभारावी पोस्ट याच वर्षी करायची आणि मरायला मोकळं व्हायचं असं जगभर सांगायचं.

बरच ठरवलय... येवढं बरंय माझं ठरलय.